Devanagariश्रीभगवानुवाचभूय एव महाबाहो शृणु मे परमं वच: ।यत्तेऽहं प्रीयमाणाय वक्ष्यामि हितकाम्यया ॥ १ ॥
TranslationThe Supreme Personality of Godhead said: Listen again, O mighty-armed Arjuna. Because you are My dear friend, for your benefit I shall speak to you further, giving knowledge that is better than what I have already explained.
Devanagariश्रीभगवानुवाचभूय एव महाबाहो शृणु मे परमं वच: ।यत्तेऽहं प्रीयमाणाय वक्ष्यामि हितकाम्यया ॥ १ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariन मे विदु: सुरगणा: प्रभवं न महर्षय: ।अहमादिर्हि देवानां महर्षीणां च सर्वश: ॥ २ ॥
TranslationNeither the hosts of demigods nor the great sages know My origin or opulences, for, in every respect, I am the source of the demigods and sages.
Devanagariन मे विदु: सुरगणा: प्रभवं न महर्षय: ।अहमादिर्हि देवानां महर्षीणां च सर्वश: ॥ २ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariयो मामजमनादिं च वेत्ति लोकमहेश्वरम् ।असम्मूढ: स मर्त्येषु सर्वपापै: प्रमुच्यते ॥ ३ ॥
TranslationHe who knows Me as the unborn, as the beginningless, as the Supreme Lord of all the worlds – he only, undeluded among men, is freed from all sins.
Devanagariयो मामजमनादिं च वेत्ति लोकमहेश्वरम् ।असम्मूढ: स मर्त्येषु सर्वपापै: प्रमुच्यते ॥ ३ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariमहर्षय: सप्त पूर्वे चत्वारो मनवस्तथा ।मद्भावा मानसा जाता येषां लोक इमा: प्रजा: ॥ ६ ॥
TranslationThe seven great sages and before them the four other great sages and the Manus [progenitors of mankind] come from Me, born from My mind, and all the living beings populating the various planets descend from them.
Devanagariमहर्षय: सप्त पूर्वे चत्वारो मनवस्तथा ।मद्भावा मानसा जाता येषां लोक इमा: प्रजा: ॥ ६ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariएतां विभूतिं योगं च मम यो वेत्ति तत्त्वत: ।सोऽविकल्पेन योगेन युज्यते नात्र संशय: ॥ ७ ॥
TranslationOne who is factually convinced of this opulence and mystic power of Mine engages in unalloyed devotional service; of this there is no doubt.
Devanagariएतां विभूतिं योगं च मम यो वेत्ति तत्त्वत: ।सोऽविकल्पेन योगेन युज्यते नात्र संशय: ॥ ७ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariअहं सर्वस्य प्रभवो मत्त: सर्वं प्रवर्तते ।इति मत्वा भजन्ते मां बुधा भावसमन्विता: ॥ ८ ॥
TranslationI am the source of all spiritual and material worlds. Everything emanates from Me. The wise who perfectly know this engage in My devotional service and worship Me with all their hearts.
Devanagariअहं सर्वस्य प्रभवो मत्त: सर्वं प्रवर्तते ।इति मत्वा भजन्ते मां बुधा भावसमन्विता: ॥ ८ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariमच्चित्ता मद्गतप्राणा बोधयन्त: परस्परम् ।कथयन्तश्च मां नित्यं तुष्यन्ति च रमन्ति च ॥ ९ ॥
TranslationThe thoughts of My pure devotees dwell in Me, their lives are fully devoted to My service, and they derive great satisfaction and bliss from always enlightening one another and conversing about Me.
Devanagariमच्चित्ता मद्गतप्राणा बोधयन्त: परस्परम् ।कथयन्तश्च मां नित्यं तुष्यन्ति च रमन्ति च ॥ ९ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariतेषां सततयुक्तानां भजतां प्रीतिपूर्वकम् ।ददामि बुद्धियोगं तं येन मामुपयान्ति ते ॥ १० ॥
TranslationTo those who are constantly devoted to serving Me with love, I give the understanding by which they can come to Me.
Devanagariतेषां सततयुक्तानां भजतां प्रीतिपूर्वकम् ।ददामि बुद्धियोगं तं येन मामुपयान्ति ते ॥ १० ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariतेषामेवानुकम्पार्थमहमज्ञानजं तम: ।नाशयाम्यात्मभावस्थो ज्ञानदीपेन भास्वता ॥ ११ ॥
TranslationTo show them special mercy, I, dwelling in their hearts, destroy with the shining lamp of knowledge the darkness born of ignorance.
Devanagariतेषामेवानुकम्पार्थमहमज्ञानजं तम: ।नाशयाम्यात्मभावस्थो ज्ञानदीपेन भास्वता ॥ ११ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariसर्वमेतदृतं मन्ये यन्मां वदसि केशव ।न हि ते भगवन्व्यक्तिं विदुर्देवा न दानवा: ॥ १४ ॥
TranslationO Kṛṣṇa, I totally accept as truth all that You have told me. Neither the demigods nor the demons, O Lord, can understand Your personality.
Devanagariसर्वमेतदृतं मन्ये यन्मां वदसि केशव ।न हि ते भगवन्व्यक्तिं विदुर्देवा न दानवा: ॥ १४ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariस्वयमेवात्मनात्मानं वेत्थ त्वं पुरुषोत्तम ।भूतभावन भूतेश देवदेव जगत्पते ॥ १५ ॥
TranslationIndeed, You alone know Yourself by Your own internal potency, O Supreme Person, origin of all, Lord of all beings, God of gods, Lord of the universe!
Devanagariस्वयमेवात्मनात्मानं वेत्थ त्वं पुरुषोत्तम ।भूतभावन भूतेश देवदेव जगत्पते ॥ १५ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariवक्तुमर्हस्यशेषेण दिव्या ह्यात्मविभूतय: ।याभिर्विभूतिभिर्लोकानिमांस्त्वं व्याप्य तिष्ठसि ॥ १६ ॥
TranslationPlease tell me in detail of Your divine opulences by which You pervade all these worlds.
Devanagariवक्तुमर्हस्यशेषेण दिव्या ह्यात्मविभूतय: ।याभिर्विभूतिभिर्लोकानिमांस्त्वं व्याप्य तिष्ठसि ॥ १६ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariकथं विद्यामहं योगिंस्त्वां सदा परिचिन्तयन् ।केषु केषु च भावेषु चिन्त्योऽसि भगवन्मया ॥ १७ ॥
TranslationO Kṛṣṇa, O supreme mystic, how shall I constantly think of You, and how shall I know You? In what various forms are You to be remembered, O Supreme Personality of Godhead?
Devanagariकथं विद्यामहं योगिंस्त्वां सदा परिचिन्तयन् ।केषु केषु च भावेषु चिन्त्योऽसि भगवन्मया ॥ १७ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariविस्तरेणात्मनो योगं विभूतिं च जनार्दन ।भूय: कथय तृप्तिर्हि शृण्वतो नास्ति मेऽमृतम् ॥ १८ ॥
TranslationO Janārdana, again please describe in detail the mystic power of Your opulences. I am never satiated in hearing about You, for the more I hear the more I want to taste the nectar of Your words.
Devanagariविस्तरेणात्मनो योगं विभूतिं च जनार्दन ।भूय: कथय तृप्तिर्हि शृण्वतो नास्ति मेऽमृतम् ॥ १८ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariश्रीभगवानुवाचहन्त ते कथयिष्यामि दिव्या ह्यात्मविभूतय: ।प्राधान्यत: कुरुश्रेष्ठ नास्त्यन्तो विस्तरस्य मे ॥ १९ ॥
TranslationThe Supreme Personality of Godhead said: Yes, I will tell you of My splendorous manifestations, but only of those which are prominent, O Arjuna, for My opulence is limitless.
Devanagariश्रीभगवानुवाचहन्त ते कथयिष्यामि दिव्या ह्यात्मविभूतय: ।प्राधान्यत: कुरुश्रेष्ठ नास्त्यन्तो विस्तरस्य मे ॥ १९ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariअहमात्मा गुडाकेश सर्वभूताशयस्थित: ।अहमादिश्च मध्यं च भूतानामन्त एव च ॥ २० ॥
TranslationI am the Supersoul, O Arjuna, seated in the hearts of all living entities. I am the beginning, the middle and the end of all beings.
Devanagariअहमात्मा गुडाकेश सर्वभूताशयस्थित: ।अहमादिश्च मध्यं च भूतानामन्त एव च ॥ २० ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariआदित्यानामहं विष्णुर्ज्योतिषां रविरंशुमान् ।मरीचिर्मरुतामस्मि नक्षत्राणामहं शशी ॥ २१ ॥
TranslationOf the Ādityas I am Viṣṇu, of lights I am the radiant sun, of the Maruts I am Marīci, and among the stars I am the moon.
Devanagariआदित्यानामहं विष्णुर्ज्योतिषां रविरंशुमान् ।मरीचिर्मरुतामस्मि नक्षत्राणामहं शशी ॥ २१ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariवेदानां सामवेदोऽस्मि देवानामस्मि वासव: ।इन्द्रियाणां मनश्चास्मि भूतानामस्मि चेतना ॥ २२ ॥
TranslationOf the Vedas I am the Sāma Veda; of the demigods I am Indra, the king of heaven; of the senses I am the mind; and in living beings I am the living force [consciousness].
Devanagariवेदानां सामवेदोऽस्मि देवानामस्मि वासव: ।इन्द्रियाणां मनश्चास्मि भूतानामस्मि चेतना ॥ २२ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariरुद्राणां शङ्करश्चास्मि वित्तेशो यक्षरक्षसाम् ।वसूनां पावकश्चास्मि मेरु: शिखरिणामहम् ॥ २३ ॥
TranslationOf all the Rudras I am Lord Śiva, of the Yakṣas and Rākṣasas I am the Lord of wealth [Kuvera], of the Vasus I am fire [Agni], and of mountains I am Meru.
Devanagariरुद्राणां शङ्करश्चास्मि वित्तेशो यक्षरक्षसाम् ।वसूनां पावकश्चास्मि मेरु: शिखरिणामहम् ॥ २३ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariपुरोधसां च मुख्यं मां विद्धि पार्थ बृहस्पतिम् ।सेनानीनामहं स्कन्द: सरसामस्मि सागर: ॥ २४ ॥
TranslationOf priests, O Arjuna, know Me to be the chief, Bṛhaspati. Of generals I am Kārttikeya, and of bodies of water I am the ocean.
Devanagariपुरोधसां च मुख्यं मां विद्धि पार्थ बृहस्पतिम् ।सेनानीनामहं स्कन्द: सरसामस्मि सागर: ॥ २४ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariमहर्षीणां भृगुरहं गिरामस्म्येकमक्षरम् ।यज्ञानां जपयज्ञोऽस्मि स्थावराणां हिमालय: ॥ २५ ॥
TranslationOf the great sages I am Bhṛgu; of vibrations I am the transcendental oṁ. Of sacrifices I am the chanting of the holy names [japa], and of immovable things I am the Himālayas.
Devanagariमहर्षीणां भृगुरहं गिरामस्म्येकमक्षरम् ।यज्ञानां जपयज्ञोऽस्मि स्थावराणां हिमालय: ॥ २५ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariअश्वत्थ: सर्ववृक्षाणां देवर्षीणां च नारद: ।गन्धर्वाणां चित्ररथ: सिद्धानां कपिलो मुनि: ॥ २६ ॥
TranslationOf all trees I am the banyan tree, and of the sages among the demigods I am Nārada. Of the Gandharvas I am Citraratha, and among perfected beings I am the sage Kapila.
Devanagariअश्वत्थ: सर्ववृक्षाणां देवर्षीणां च नारद: ।गन्धर्वाणां चित्ररथ: सिद्धानां कपिलो मुनि: ॥ २६ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariउच्चैःश्रवसमश्वानां विद्धि माममृतोद्भवम् ।ऐरावतं गजेन्द्राणां नराणां च नराधिपम् ॥ २७ ॥
TranslationOf horses know Me to be Uccaiḥśravā, produced during the churning of the ocean for nectar. Of lordly elephants I am Airāvata, and among men I am the monarch.
Devanagariउच्चैःश्रवसमश्वानां विद्धि माममृतोद्भवम् ।ऐरावतं गजेन्द्राणां नराणां च नराधिपम् ॥ २७ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariआयुधानामहं वज्रं धेनूनामस्मि कामधुक् ।प्रजनश्चास्मि कन्दर्प: सर्पाणामस्मि वासुकि: ॥ २८ ॥
TranslationOf weapons I am the thunderbolt; among cows I am the surabhi. Of causes for procreation I am Kandarpa, the god of love, and of serpents I am Vāsuki.
Devanagariआयुधानामहं वज्रं धेनूनामस्मि कामधुक् ।प्रजनश्चास्मि कन्दर्प: सर्पाणामस्मि वासुकि: ॥ २८ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariअनन्तश्चास्मि नागानां वरुणो यादसामहम् ।पितॄणामर्यमा चास्मि यम: संयमतामहम् ॥ २९ ॥
TranslationOf the many-hooded Nāgas I am Ananta, and among the aquatics I am the demigod Varuṇa. Of departed ancestors I am Aryamā, and among the dispensers of law I am Yama, the lord of death.
Devanagariअनन्तश्चास्मि नागानां वरुणो यादसामहम् ।पितॄणामर्यमा चास्मि यम: संयमतामहम् ॥ २९ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariप्रह्लादश्चास्मि दैत्यानां काल: कलयतामहम् ।मृगाणां च मृगेन्द्रोऽहं वैनतेयश्च पक्षिणाम् ॥ ३० ॥
TranslationAmong the Daitya demons I am the devoted Prahlāda, among subduers I am time, among beasts I am the lion, and among birds I am Garuḍa.
Devanagariप्रह्लादश्चास्मि दैत्यानां काल: कलयतामहम् ।मृगाणां च मृगेन्द्रोऽहं वैनतेयश्च पक्षिणाम् ॥ ३० ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariपवन: पवतामस्मि राम: शस्त्रभृतामहम् ।झषाणां मकरश्चास्मि स्रोतसामस्मि जाह्नवी ॥ ३१ ॥
TranslationOf purifiers I am the wind, of the wielders of weapons I am Rāma, of fishes I am the shark, and of flowing rivers I am the Ganges.
Devanagariपवन: पवतामस्मि राम: शस्त्रभृतामहम् ।झषाणां मकरश्चास्मि स्रोतसामस्मि जाह्नवी ॥ ३१ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariसर्गाणामादिरन्तश्च मध्यं चैवाहमर्जुन ।अध्यात्मविद्या विद्यानां वाद: प्रवदतामहम् ॥ ३२ ॥
TranslationOf all creations I am the beginning and the end and also the middle, O Arjuna. Of all sciences I am the spiritual science of the self, and among logicians I am the conclusive truth.
Devanagariसर्गाणामादिरन्तश्च मध्यं चैवाहमर्जुन ।अध्यात्मविद्या विद्यानां वाद: प्रवदतामहम् ॥ ३२ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariअक्षराणामकारोऽस्मि द्वन्द्व: सामासिकस्य च ।अहमेवाक्षय: कालो धाताहं विश्वतोमुख: ॥ ३३ ॥
TranslationOf letters I am the letter A, and among compound words I am the dual compound. I am also inexhaustible time, and of creators I am Brahmā.
Devanagariअक्षराणामकारोऽस्मि द्वन्द्व: सामासिकस्य च ।अहमेवाक्षय: कालो धाताहं विश्वतोमुख: ॥ ३३ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariमृत्यु: सर्वहरश्चाहमुद्भवश्च भविष्यताम् ।कीर्ति: श्रीर्वाक्च नारीणां स्मृतिर्मेधा धृति: क्षमा ॥ ३४ ॥
TranslationI am all-devouring death, and I am the generating principle of all that is yet to be. Among women I am fame, fortune, fine speech, memory, intelligence, steadfastness and patience.
Devanagariमृत्यु: सर्वहरश्चाहमुद्भवश्च भविष्यताम् ।कीर्ति: श्रीर्वाक्च नारीणां स्मृतिर्मेधा धृति: क्षमा ॥ ३४ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariबृहत्साम तथा साम्नां गायत्री छन्दसामहम् ।मासानां मार्गशीर्षोऽहमृतूनां कुसुमाकर: ॥ ३५ ॥
TranslationOf the hymns in the Sāma Veda I am the Bṛhat-sāma, and of poetry I am the Gāyatrī. Of months I am Mārgaśīrṣa [November-December], and of seasons I am flower-bearing spring.
Devanagariबृहत्साम तथा साम्नां गायत्री छन्दसामहम् ।मासानां मार्गशीर्षोऽहमृतूनां कुसुमाकर: ॥ ३५ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariद्यूतं छलयतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम् ।जयोऽस्मि व्यवसायोऽस्मि सत्त्वं सत्त्ववतामहम् ॥ ३६ ॥
TranslationI am also the gambling of cheats, and of the splendid I am the splendor. I am victory, I am adventure, and I am the strength of the strong.
Devanagariद्यूतं छलयतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम् ।जयोऽस्मि व्यवसायोऽस्मि सत्त्वं सत्त्ववतामहम् ॥ ३६ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariवृष्णीनां वासुदेवोऽस्मि पाण्डवानां धनञ्जय: ।मुनीनामप्यहं व्यास: कवीनामुशना कवि: ॥ ३७ ॥
TranslationOf the descendants of Vṛṣṇi I am Vāsudeva, and of the Pāṇḍavas I am Arjuna. Of the sages I am Vyāsa, and among great thinkers I am Uśanā.
Devanagariवृष्णीनां वासुदेवोऽस्मि पाण्डवानां धनञ्जय: ।मुनीनामप्यहं व्यास: कवीनामुशना कवि: ॥ ३७ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariयच्चापि सर्वभूतानां बीजं तदहमर्जुन ।न तदस्ति विना यत्स्यान्मया भूतं चराचरम् ॥ ३९ ॥
TranslationFurthermore, O Arjuna, I am the generating seed of all existences. There is no being – moving or nonmoving – that can exist without Me.
Devanagariयच्चापि सर्वभूतानां बीजं तदहमर्जुन ।न तदस्ति विना यत्स्यान्मया भूतं चराचरम् ॥ ३९ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariनान्तोऽस्ति मम दिव्यानां विभूतीनां परन्तप ।एष तूद्देशत: प्रोक्तो विभूतेर्विस्तरो मया ॥ ४० ॥
TranslationO mighty conqueror of enemies, there is no end to My divine manifestations. What I have spoken to you is but a mere indication of My infinite opulences.
Devanagariनान्तोऽस्ति मम दिव्यानां विभूतीनां परन्तप ।एष तूद्देशत: प्रोक्तो विभूतेर्विस्तरो मया ॥ ४० ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariयद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा ।तत्तदेवावगच्छ त्वं मम तेजोऽशसम्भवम् ॥ ४१ ॥
TranslationKnow that all opulent, beautiful and glorious creations spring from but a spark of My splendor.
Devanagariयद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा ।तत्तदेवावगच्छ त्वं मम तेजोऽशसम्भवम् ॥ ४१ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
Devanagariअथवा बहुनैतेन किं ज्ञातेन तवार्जुन ।विष्टभ्याहमिदं कृत्स्नमेकांशेन स्थितो जगत् ॥ ४२ ॥
TranslationBut what need is there, Arjuna, for all this detailed knowledge? With a single fragment of Myself I pervade and support this entire universe.
Devanagariअथवा बहुनैतेन किं ज्ञातेन तवार्जुन ।विष्टभ्याहमिदं कृत्स्नमेकांशेन स्थितो जगत् ॥ ४२ ॥
తెలుగు అర్థం త్వరలో అందుబాటులో ఉంటుంది.
